SỐNG ĐỨC TIN VÀ TỬ ĐẠO

"Chính chúng con là chứng nhân của những điều này" (Mc. 24:48).

Quư Anh Chị Cursillista rất quư yêu,

Tháng 11 lại về, chúng ta tưởng nhớ đến quư Anh Chị Cursillista và Tổ Tiên, Ông Bà, Cha Mẹ của chúng ta đă sống Đức Tin và Tử Đạo trong hành tŕnh cuộc sống. Đặc biệt, chúng ta Tôn Vinh các Thánh Tử Đạo Việt Nam, đă can trường sống Đức Tin và Tử Đạo theo lời mời gọi của Thầy: "Chính chúng con là chứng nhân của những điều này" Mc. 24:48). Đời sống chứng nhân Đức Tin và Tử Đạo nơi các Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam, như một Gịng Máu Anh Hùng, viết lên Thiên Hùng Sử vinh quang cho Giáo Hội và Dân Tộc Việt Nam. Từ những tấm gương sống chứng nhân của Đức Tin và Tử Đạo, tôi muốn cùng Quư Anh Chị nh́n về những h́nh ảnh hào hùng trong Bản Trường Ca Thiên Hùng Sử của các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Từ đó, chúng ta quyết tâm noi gương các Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam sống Đức Tin và Tử Đạo trong hành tŕnh Ngày Thứ Tư của mỗi người Cursillista.

A. GỈNG MÁU ANH HÙNG.

"Ai gieo trong lệ sầu, sẽ gặt trong hân hoan. Lúc ra đi khóc than, vất vả gieo hạt mầm. Ngày về miệng ca vang, ôm bó lúa chín vàng" (TV. 126: 5-6).  Câu Thánh Vịnh vinh danh các Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam vang vọng trên toàn cơi địa cầu. Ḥa chung với lời vinh danh của Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị, tôn vinh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam trong ngày Đại Lễ Tôn Vinh Hiển Thánh 117 Thánh Tử Đạo Việt Nam vào ngày 19.6.1988. Lời Tôn Vinh như một lời mời gọi mỗi người chúng ta, là miêu duệ của Các Tiền Nhân Anh Dũng, sẵn sàng lên đường làm chứng nhân cho Đức Tin. Ngài mời gọi chúng ta: "Chúng ta rao giảng Chúa Giêsu Tử Nạn Thập Giá" (ICor. 1:23). Thiên Hùng Sử của Các Thánh Tử Đạo Việt Nam trải dài bằng những Gịng Máu Anh Hùng, và sẽ được tiếp nối bằng những trang sử hào hùng của miêu duệ các Ngài, đó là chúng ta, những Cursillista của Thầy Chí Thánh.

Thiên Hùng Sử này khởi đầu vào năm 1533, khi hạt Giống Phúc Âm được rao giảng trên Quê Hương Việt Nam bởi Giáo Sĩ Inêkhu. Thiên Hùng Sử trải dài trong lịch sử Giáo Hội Việt Nam. Thăng trầm với những thử thách và gian lao trong giai đoạn phôi thai. Phát triển và lớn mạnh trong gian khổ. Trưởng thành trong máu đào tô thắm của 130.000 Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam, hy sinh mạng sống v́ niềm tin kiêu hùng và bất khuất.  Thiên Hùng Sử vinh quang của Giáo Hội và Dân Tộc Việt Nam được vinh quang hơn, khi 117 vị Thánh Tử Đạo Việt Nam được Tôn Vinh lên Bậc Hiển Thánh vào năm 1988, và Thánh Trẻ Việt Nam Andrê Phú Yên được Tôn Vinh vào năm 2000. Trong số 117 vị Thánh Tử Đạo Việt Nam có 8 vị Giám Mục, 50 Linh Mục, 59 giáo dân, trong số này có một phụ nữ là Thánh A-nê Lê Thị Thành, người mẹ của sáu người con.  Ngày nay, Thiên Hùng Sử vẫn c̣n tiếp diễn trên Quê Hương Việt Nam yêu dấu. Thiên Hùng Sử anh dũng trải dài 300 năm ṛng ră của những sự bách hại với 53 Sắc Dụ cấm đạo. Thiên Hùng Sử vinh quang trải dài qua 4 Triều Đại: Triều Đại Nhà Lê và Triều Đại Trịnh Nguyễn từ năm 1580 đến năm 1747.

1.    Triều Đại Tây Sơn từ năm 1777 đến năm 1802.

2.    Triều Đại Nhà Nguyễn từ năm 1802 đến năm 1867.

3.    Giai Đoạn Văn Thân từ năm 1867 đến năm 1886. Thiên Hùng Sử của 117 Hiển Thánh Tử Đạo Việt Nam với máu đào minh chứng trong nhiều tầng lớp xă hội và bằng nhiều cách Tử Đạo khác nhau:

a)    Tầng Lớp trong Xă Hội:

1.    8 Giám mục (Giám mục thuộc ḍng Đaminh và 2 Giám mục thuọc Hội thừa sai Paris).

2.    50 Linh mục (Gồm 37 là người Việt Nam, 8 thuộc Hội thừa sai Paris và 5 thuộc ḍng Đaminh).

3.    15 thầy giảng.

4.    44 giáo dân thuộc đủ mọi thành phần xă hội: công chức, thương gia, công nhân, quân nhân, y sĩ, ngư phủ, trùm họ v..v.

b) Theo loại h́nh phạt.

1.    79 vị bị trảm quyết tức là bị chặt đầu. Như vậy là con số bị trảm quyết nhiều nhất.

2.    18 vị bị xử giảo tức là bị thắt cổ.

3.    8 vị chết tù.

4.    6 bị thiêu sinh.

5.    4 bị lăng tŕ - tức là phân thây ra từng mảnh.

6.    1 bị tử thương.

7.    1 bị bá đao.

c). Về thời gian.

1.    2 vị chịu tử đạo thời Trịnh Doanh.

2.    2 vị chịu tử đạo thời Trịnh Sâm.

3.    2 vị chịu tử đạo thời Cảnh Thịnh.

4.    57 vị chịu tử đạo thời Minh Mạng.

5.    3 vị chịu tử đạo thời Thiệu Trị.

6.    51 vị chịu tử đạo thời Tự Đức

Thêm vào đó, ngàn ngàn Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam khác bị hành hạ, trảm quyết, hay thiêu sống trong các Nhà Thờ đang khi cầu nguyện, với trên 3000 làng Công Giáo bị đốt cháy và phá hủy. H́nh ảnh hào hùng và bất khuất của Thánh Andrê Phú Yên, vị Tử Đạo Trẻ Việt Nam mới được phong Thánh vào tháng 3 năm 2000, được Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô Đệ Nhị nhiều lần nhắc tới như một tấm gương xán lạn cho Niềm Tin Tuổi Trẻ. Ngài can trường khẳng định: "Ước chi tôi được ngàn mạng sống, tôi sẽ hiến dâng tất cả cho Chúa để đền đáp ơn Ngài".

B. SỐNG ĐỨC TIN VÀ TỬ ĐẠO NOI GƯƠNG CÁC THÁNH TỬ ĐẠO VIỆT NAM.

1. Con Đường Tử đạo:

Trong ngày lễ Các Thánh nam Nữ, sách Khải huyền đă xác định rằng: các Thánh là "những người từ đau khổ lớn lao mà đến và đă giặt áo ḿnh trong Máu Con Chiên", và trong Thánh Lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, Phụng vụ mượn Lời của sách Khôn Ngoan để tŕnh bày chân dung của các Thánh Tử Đạo một cách đầy đủ và thâm thúy: "Linh hồn người công chính ở trong tay Chúa và chẳng cực h́nh nào động tới được nữa... Người đă tinh luyện họ như người ta luyện vàng trong ḷ lửa, và đón nhận họ như của lễ toàn thiêu... Những ai trông cậy vào Người, sẽ am tường sự thật; những ai trung thành, sẽ được Người yêu thương và cho ở gần Ngươi...."

Thánh Phaolô gởi giáo đoàn Rôma, đă khẳng định một chứng từ rơ nét về thân phận của những người quyết chọn Chúa Giêsu làm t́nh yêu tuyệt đối đến độ mọi thực tại khác trở thành nhỏ bé: "Ai có thể tách chúng ta ra khỏi t́nh yêu Chúa Kitô? Phải chăng là gian truân, khốn khổ, đói rách, hiểm nguy, bắt bớ, gươm giáo? Như có lời chép: Chính v́ Ngài mà mỗi ngày chúng con bị giết, bị coi như bầy cừu để sát sinh".

Nhưng liệu những lời Kinh Thánh của Phụng Vụ đó, có thật sự "tương thích" với cuộc đời và lời chứng của 117 anh hùng tử đạo của Việt Nam chúng ta chăng?

Để trả lời cho vấn nạn đó, không ǵ bằng chúng ta thử t́m về một số chứng từ của các Cha ông anh hùng Tử Đạo Việt Nam:

a.    Thánh Phêrô Cao đă tâm nguyện: "Xin cho con chịu đau khổ v́ danh Đức Kitô, được đón nhận ngành lá tử đạo về tới bến thiên đàng".

b.    Thánh Phêrô Đoàn Công Quí với những ḍng thơ gởi cho mẹ hiền:

"Dù trăng trói, gông cùm tù rạc,

Chén ngục h́nh xiềng tỏa chi nề,

Miễn vui ḷng cam chịu một bề,

Cho trọn đạo trung thần hiếu tử"

c.    Thánh Phaolô Lê Bảo Tịnh can đảm thưa với quan án: "Thân xác tôi ở trong tay quan, quan muốn làm khổ thế nào tùy ư. Nhưng linh hồn là của Chúa, không có ǵ khiến tôi hy sinh nó được".

d.    Thánh Phaolô Khoan đă hát lên lời nguyện hiến tế cuộc đời: "Vinh danh chúc tụng ngợi khen Thiên Chúa là Chúa Cả trời đất, chúng con xin dâng mạng sống cho Ngài."

e.    Thánh Anrê Kim Thông: "Thà tôi bị lưu đày và phải chết v́ Chúa, chứ tôi không chối đạo".

Những cái chết của các Thánh Tử Đạo Việt Nam khác hẳn với bao cái chết của các bậc anh hùng thế tục khi thất thế sa cơ? Cái chết của những vị nầy tuy can đảm đó, anh hùng đó, nhưng tận thâm tâm vẫn pha lẫn một chút hận thù, một chút cay cú, một chút hờn căm như Chu Thần Cao Bá Quát khi sắp bị chém đầu đă để lại câu đối mang đầy uất hận:

"Ba hồi trống giục mồ cha kiếp

Một nhát gươm đưa bỏ mẹ đời"

Trái lại, Các Thánh Tử Đạo Việt Nam của chúng ta đă đón nhận chén đắng theo mẫu gương của Thầy Chí Thánh Giêsu trong t́nh yêu phó thác, trong tha thứ khoan dung, trong b́nh an thanh thản, trong vui tươi đón nhận như lời chứng của Thánh Giám Mục Phêrô Dumoulin Borie Cao: Khi viên quan vừa đọc xong bản án tử h́nh ngài nói : "Thưa quan, từ bé đến nay tôi chưa lạy ai, v́ bên Âu Châu đó là hành vi kính trọng chỉ dành cho Đấng Tối Cao. Nhưng điều tôi vừa nghe làm tôi quá vui mừng, xin được bày tỏ ḷng tri ân của tôi theo lối Đông Phương." Rồi ngài quỳ xuống định lạy, nhưng viên quan đă kịp thời ngăn cản lại.

2. Những cánh hoa Tử Đạo giữa đời thường:

Nhưng, để viết đời ḿnh thành chứng từ sống động cho Tin Mừng Phục Sinh, để biến cuộc sống trở thành hy lễ Đức Tin và Tử Đạo, 117 Vị Thánh Tử Đạo Việt Nam được kính tôn trên bàn thờ Giáo Hội là những ai? Các Ngài là:

a.    Những người nông dân thật thà chân chất: như Thánh Lô-ren-sô Ngôn, Đa-Minh Ninh, An-rê Tường, Đa-Minh Nhi...

b.    Những anh dân chài trên sông nước bềnh bồng: như Thánh Đinh văn Dũng, Đinh văn Thuần, Đa-Minh Toại, Đa-Minh Huyên.

c.    Hoặc là một chàng thợ mộc nghèo nàn, đơn bạc: như Thánh Phêrô Đa.

d.    Đa số các Ngài là những giáo dân rất b́nh thường, sống mộc mạc giản đơn, thực hành kinh bổn nơi xóm đạo nhà quê, hay lo lắng việc nhà Chúa với chức danh Trùm họ, Câu xứ: như Giuse Túc, Phaolô Hạnh, An-rê Kim Thông, Nguyễn Văn Lựu.

e.    Đặc biệt trong số nầy có cả một người đàn bà, một người vợ đảm đang, một người mẹ hiền lành đạo đức trong một gia đ́nh với 6 mặt con: Nữ Thánh Anê Lê Thị Thành.

f.     Cũng có cả những người từng là "quân đội" của triều đ́nh, sống cuộc đời lính: Thánh Phan Viết Huy, Bùi Đức Thể...

g.    Các Ngài c̣n là những gương mặt sáng ngời của các Vị Mục Tử chăn dắt đoàn chiên: đó là các Thánh Giám Mục như Stêphanô Thể, Valentinô Ochoa, Linh mục Anrê Dũng Lạc, Phaolô Lê Bảo Tịnh, Nguyễn Bá Tuần...

h.    Có cả những chàng thanh niên tuổi đời đầy mộng ước như chủng sinh Tôma thiện nhưng cũng có cả những vị quan uy quyền nơi cung đ́nh như Thánh Hồ Đ́nh Hy...

i.     Hay Thánh Matthew Gẫm, một thương gia và có hiếu với mẹ Ngài.

Các Ngài khác nhau về tầng lớp, về thân phận xă hội, về tŕnh độ tri thức, về chức vụ giữa cộng đoàn...nhưng Các Ngài đều giống nhau: thuộc trọn về Chúa Kitô và coi cái chết nhẹ như lông hồng, v́ các Ngài đều xác tin về cuộc phục sinh vinh thắng ở bên kia ngưỡng cửa sự chết như chứng từ Đức Tin và Tử Đạo sau đây: Thầy Mậu đại diện cho anh em nói với quan: "Thưa quan, chúng tôi mong ước t́m về bên Chúa như nai mong t́m thấy suối vậy". Ông Án Khảm vui vẻ nói với mọi người: "Cha con chúng tôi hôm nay vào nước Thiên Đàng đây". Linh mục Hạnh cũng tươi cười chào mọi người: "Anh em ở lại nhé! Chúng tôi đi về Thiên Đàng đây". Ông Cỏn thấy người anh em sụt sùi nước mắt, ông nói: "Sao anh lại khóc, lẽ ra phải mừng cho tôi chứ?"

3. Noi Gương Tử Đạo Việt Nam can trường sống Đức Tin và Tử Đạo hằng ngày:

Ngay từ đầu, chúng ta đă khẳng định với nhau rằng: Tử đạo là một hồng ân. Nếu không có ơn Chúa, không ai có thể vỗ ngực tự ḿnh đứng vững trước bao cực h́nh thảm khốc. Trong cuộc bách hại khủng khiếp suốt gần 300 năm, giữa hàng ngũ giáo dân Việt nam đă có không ít người "đạp qua thánh giá", "chối từ phẩm chức Kitô hữu", "chối Chúa, bỏ đạo". Tuy nhiên, đừng vội trách cứ những anh chị em yếu đuối đó. Bởi chưng, giữa thế giới văn minh, tiện nghi, việc đạo được tự do thoải mái, e rằng đang có rất nhiều người trong chúng ta "đạp lên Thánh giá", chối bỏ đức tin, phản bội Giáo Hội... mà vẫn không hay.

- Đó là khi chúng ta sống ích kỷ nhỏ nhen không bao giờ biết cho đi và phục vụ.

- Đó là khi chúng ta t́m kiếm bạc tiền và chức quyền danh vọng bằng mọi thủ đoạn bất lương.

- Đó là khi chúng ta yếu nhược trước những bất công và lănh đạm thờ ơ trước những khổ đau nghèo đói của anh chị em đồng loại.

- Đó là khi chúng ta vứt bỏ lời thề ước của hôn nhân để tự do luyến ái ngoại t́nh.

- Đó là khi những người mẹ giết con bằng hành vi phá thai, nạo thai.

- Đó là khi những thanh niên nam nữ vứt bỏ các nguyên tắc luân lư của hôn nhân, tính dục, vứt bỏ đức trong sạch, nết na, để yêu cuồng sống vội, đam mê buông thả.

- Đó là khi chúng ta coi trọng những cuộc nhậu nhẹt say sưa, những mánh mung lợi nhuận hơn là những cuộc họp mừng Chúa Nhật.

- Đó là khi chúng ta chia rẽ, hận thù và phá đỗ mối giây hiệp nhất, hiệp thông trong cộng đoàn.

Thời nào cũng có bách hại, cũng có những bạo chúa Nêrôn, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức. Nhất là thời nào cũng đầy những cạm bẫy, những cám dỗ, những mua chuộc, những dối gạt phĩnh phờ... Chính v́ thế, hăy luôn khiêm hạ và tỉnh thức, hăy nhiệt t́nh và quảng đại, hăy cầu nguyện và hy sinh.

Chính v́ thế, tôn vinh các Thánh Tử Đạo Việt Nam cũng là một lời đoan hứa mới, một quyết tâm mới trước Anh Linh Tiên Tổ anh hùng: quyết tâm "Làm Kitô Hữu cho đến chết" như lời xác quyết của Thánh Phaolô Hạnh, một Kitô hữu sẵn sàng thuộc về Đức Kitô và Tin Mừng trên mọi nẽo đường cuộc sống; một Cursillista can đảm thực thi những lời dạy Phúc Âm, những việc đạo đức hằng ngày, những bổn phận trong gia đ́nh, những ứng xử khoan dung, yêu thương và tha thứ.

Nói cách khác, sống đời sống Đức Tin và Tử đạo cũng có nghĩa là quyết tâm sống "chiều kích tử đạo" trong giây phút hiện tại của đời thường; hay  biến cuộc sống hôm nay trở thành cuộc hành hương tiến về thiên quốc, như kiểu nói của Thánh Linh Mục Hạnh: "Anh em ở lại nhé, Chúng tôi đi về Thiên Đàng đây".

C. KẾT LUẬN.

Thiên Hùng Sử của Anh Hùng Tử Đạo Việt Nam đă được sử gia André Launay tôn vinh: "Các Ngài là vinh quang của quá khứ, là vinh dự của hiện tại, và là kỳ vọng cho tương lai". Chúng ta tôn vinh các Thánh Tử Đạo Việt Nam, chúng ta cùng nhau tạ ơn Thiên Chúa đă ban cho Giáo Hội Việt Nam một trang sử hào hùng, một Thiên Hùng Sử với những Gịng Máu Anh Hùng minh chứng Đức Tin và Tử Đạo của Tiền Nhân Tử Đạo Việt Nam. Chúng ta cùng nhau tha thiết nguyện cầu với Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, thương ban cho Quê Hương và Dân Tộc Việt Nam, vẫn c̣n chịu đựng những đau khổ, được mau tới ngày b́nh an tươi sáng, được hạnh phúc và vui hưởng tự do Tôn Giáo và Nhân Quyền. Trước Bàn Thờ của Tiền Nhân Tử Đạo Việt Nam anh dũng, Cursillista chúng ta quyết tâm sống xứng đáng với truyền thống hào hùng và gia tài vinh quang của Tiền Nhân để lại cho chúng ta.  Can trường noi gương các Ngài sống chứng nhân cho Đức Tin và Tử Đạo trong hành tŕnh Ngày Thứ Tư. Quyết tâm sống can trường tiếp nối Thiên Hùng Sử vinh quang Tiền Nhân Tử Đạo Việt Nam đă tô thắm, để xứng đáng là con cháu của các Ngài. Lạy Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, Các Ngài là vinh quang của quá khứ, là vinh dự của hiện tại, là kỳ vọng cho tương lai của chúng con. Trước Bàn Thờ linh thiêng của các Ngài, mỗi người Cursillista chúng con nguyện xin Các Thánh Tử Đạo Việt Nam thương đến Quê Hương và Dân Tộc Việt Nam c̣n đang đau khổ, được sớm hưởng tự do thanh b́nh trong yêu thương và hạnh phúc. Mỗi người Cursillista chúng con quyết tâm sống xứng đáng là con cháu của các Ngài, noi gương Các Thánh Tử Đạo Việt Nam để viết tiếp Thiên Hùng Sử tô thắm bằng Gịng Máu Anh Hùng trong Đức Tin và Tử Đạo của cuộc sống chúng con theo lời Thầy mời gọi: "Chính chúng con là chứng nhân của những điều này" (Mc. 24:48).

Lm Paul Chu Văn Chi.

Linh Hướng Liên Bang.

Tháng 11 năm 2013.