Trang Học hỏi về Giáo Hội
Tông huấn
NGƯỜI TÍN HỮU GIÁO DÂN
(Christifideles Laici)
ĐGH Gioan Phaolô II

NHẬP ĐỀ

1. "ƠN GỌI VÀ SỨ MỆNH CỦA NGƯỜI TÍN HỮU GIÁO DÂN trong Giáo Hội và thế giới" đã được Thượng Hội Đồng Giám Mục (THĐGM) năm 1987 dùng làm đề tài thảo luận. Mọi tín hữu thuộc về Dân Chúa, và Dân Chúa là những thợ làm vườn nho được đề cập đến trong Phúc Âm thánh Matthêu: "Nước Trời giống như chủ nhân vườn nho lúc tảng sáng ra đi tìm thợ làm vườn nho. Ông đồng ý trả cho họ một đồng mỗi ngày, và đưa họ vào làm vườn nho mình" (Mt. 20, 1-2).

Dụ ngôn Phúc Âm mô tả trước mắt chúng ta vườn nho mênh mông của Chúa và đoàn lũ người gồm đàn ông đàn bà mà Ngài gọi và sai vào làm việc,
Vườn nho là toàn thế giới (Mt. 13,38), và thế giới này phải được biến đổi theo ý định của Thiên Chúa trong một viễn ảnh của vương quốc Người vào ngày thế mạt.

CÁC ÔNG CŨNG THẾ, HÃY VÀO LÀM VƯỜN NHO CHO TA

2. "Vào lúc 9 giờ chủ nhân lại ra và thấy nhiều người khác còn đứng tại chỗ không có việc làm. Ông bảo họ: "Các ông cũng thế, hãy vào làm vườn nho cho Ta" (Mt. 20, 3-4).

Lời mời gọi của Chúa Giêsu, từ xa xưa ấy trong lịch sử, vẫn còn luôn luôn vang dội đến tai chúng ta: Ngài mời gọi hết mọi người đến trong thế gian này.
Trong thời đại chúng ta, Giáo Hội sau Công Đồng Vatican II, như một lễ Hiện xuống mới với ơn Chúa Thánh Thần đổ xuống tràn trề, đã nhận thức sâu sắc về bản tính truyền giáo của mình, và đã ngoan ngoãn lắng nghe tiếng Chúa sai đi vào trần thế, như "bí tích cứu rỗi mọi người"(1).

Cả các ngươi nữa. Lời mời gọi không chỉ nói với các chủ chăn, linh mục, tu sĩ nam nữ, nhưng nói với hết mọi người: người tín hữu giáo dân, cũng được Chúa mời gọi đích danh. Thánh Grêgôriô Cả cũng đã nhắc lại điều đó khi chú giải dụ ngôn này trong bài giảng: "Anh em thân mến, anh em hãy kiển điểm lại cách sống của mình, và xét lại xem anh em có phải là những người thợ của Chúa. Mỗi người hãy phán đoán việc mình làm và kiểm điểm xem có phải là mình đang làm việc trong vườn nho của Chúa"(2).

Công Đồng đã thừa hưởng một gia sản tín lý, linh hướng và mục vụ vô giá, vì thế Công Đồng đã viết ra những trang tuyệt diệu về bản tính, về phẩm giá, về linh hướng, về sứ mệnh và trách nhiệm của người tín hữu giáo dân. Và các Nghị Phụ Công Đồng, đáp lại lời mời gọi của Chúa Kitô, đã lên tiếng kêu cầu mọi người giáo dân, nam cũng như nữ vào làm việc trong vườn nho của Ngài: "Thánh Công Đồng, lấy danh nghĩa Chúa, hết lòng kêu cầu mọi giáo dân hãy tình nguyện và hăng hái đại độ đáp lại lời mời gọi của Chúa Kitô là Đấng chính trong lúc này đang mời gọi họ một cách khẩn khoản, cũng như đáp lại sự thúc đẩy của Chúa Thánh Linh. Riêng với giới trẻ, họ phải cảm nghiệm rõ ràng là tiếng mời gọi ấy đặc biệt gởi cho họ, và tiếp nhận với niềm hân hoan và lòng quảng đại. Chính Chúa đã dùng Công Đồng để thôi thúc mọi giáo dân mỗi ngày phải kết hợp với Ngài mật thiết hơn và coi lợi ích của Chúa như chính lợi ích của mình (Phil. 2, 5), phải hợp tác sứ mệnh cứu rỗi của Ngài. Một lần nữa, Ngài lại sai họ vào các thị thành, nơi chỗ mà chính Ngài sẽ đến (Lc. 10,1; Ap-Act. 33)"(3).

Các ông cũng thế, hãy vào làm vườn nho cho Ta. Về mặt thiêng liêng, những lời này vang vọng suốt cả thời gian THĐGM tại Rôma từ ngày 1 đến 30 tháng 10 năm 1987. Các Nghị Phụ theo vết chân của Công Đồng, hơn nữa với kinh nghiệm bản thân cũng như kinh nghiệm từ các cộng đồng của toàn thể Giáo Hội; nhất là sự đóng góp dồi dào của các Thượng Hội Đồng trước, các vị đã nghiên cứu một cách uyên thâm ơn gọi và sứ mệnh của giáo dân trong Giáo Hội và thế giới.

Trong Thượng Hội Đồng (THĐ) này, còn có các vị đại diện giáo dân nam nữ. Họ đã đem lại cho THĐ những đóng góp quý giá. Trong bài giảng bế mạc, THĐ đã xác nhận: "Chúng ta cảm ơn Chúa vì suốt khóa họp THĐ này không những chúng ta đã vui mừng đón nhận sự tham dự của giáo dân (dự thính viên nam nữ), hơn nữa trong lúc bàn cãi còn được nghe tiếng của những đại diện giáo dân khắp nơi trên thế giới tới từ các quốc gia khác nhau. Nhờ đó, chúng ta có dịp lắng nghe những kinh nghiệm, ý kiến và đề nghị của họ phát xuất từ lòng tha thiết với quyền lợi chung"(4).

Duyệt lại những năm sau Công Đồng, các Nghị Phụ đã có thể xác nhận được việc Chúa Thánh Thần đang làm là tiếp tục canh tân Giáo Hội, tạo nên sức sống thánh thiện mới với sự tham gia của một số đông tín hữu giáo dân. Việc tham gia này được thể hiện trong nhiều hình thức. Thí dụ: hợp tác mới giữa linh mục, tu sĩ và tín hữu giáo dân; tham gia tích cực vào phụng vụ, vào việc rao truyền Lời Chúa, vào việc dạy giáo lý; chu toàn một cách tốt đẹp những nhiệm vụ hay công tác phục vụ trao phó cho người tín hữu giáo dân; phát triển các nhóm, các đoàn thể, các phong trào Công Giáo tiến hành và thiện nguyện; và việc nữ giới tham gia một cách rộng rãi và nổi bật vào đời sống Giáo Hội, và sự phát triển của xã hội.

Nhưng đồng thời, THĐ cũng không quên nhận thấy con đường hậu Công Đồng của người tín hữu giáo dân không phải là không có nhiều chông gai nguy hiểm. Trong thực tế, có thể nói đến hai thử thách mà không phải lúc nào họ cũng dễ dàng vượt qua: đó là hăng say phục vụ đến độ quên sót bổn phận riêng của mình trong phạm vi nghề nghiệp, xã hội, kinh tế, văn hóa hay chính trị, hoặc tìm cách hợp thức hóa để tách rời Đức Tin ra khỏi đời sống, đó là phân tách Phúc Âm ra khỏi hoạt động cụ thể trong phạm vi xã hội.

Suốt thời gian nghiên cứu, THĐ luôn luôn đề cập đến Công Đồng Vaticanô II, vì các giáo huấn của Công Đồng về vai trò giáo dân, mặc dù đã sau hai chục năm vẫn luôn hợp thời một cách lạ lùng, mang dấu chỉ của lời tiên tri: Một giáo huấn như thế có thể soi sáng và hướng dẫn để giải đáp vấn đề mới của thời đại hôm nay. Thật vậy, các Nghị Phụ của THĐ đã vạch rõ được những con đường chắc chắn để "lý thuyết" phong phú về vai trò giáo dân, từng được Công Đồng trình bày, được "áp dụng" trong Giáo Hội. Mặt khác, cũng có những vấn đề phải đặt ra vì tính cách "hợp thời", nói một cách khác, là các vấn đề hậu Công Đồng. Ít nữa theo nghĩa thời gian, những vấn đề này, các Nghị Phụ đã đặc biệt chú trọng đến suốt trong thời gian bàn cãi và suy nghĩ. Trong những vấn đề đó, phải nói đến những liên hệ giữa những thừa tác vụ và chức vụ của người tín hữu giáo dân hiện tại và trong tương lai, sự bành trướng và triển nở các "phong trào" mới bên cạnh các hình thức hiệp hội giáo dân đã có, và vị thế cùng vai trò của phụ nữ trong Giáo Hội cũng như trong xã hội.

Sau khi đã sốt sắng hoàn thành công việc với đầy khả năng và thiện tâm thiện chí, các Nghị Phụ THĐ đã bày tỏ và xin Ta, vào một thời điểm thuận tiện, trình bày cho Giáo Hội hoàn vũ một tài liệu tóm lược, đúc kết về hàng giáo dân Công Giáo (5).

Bức Tông huấn hậu THĐ và Công Đồng này muốn làm nổi bật giá trị công việc của THĐ, từ "các đường hướng" đến "phương tiện làm việc", từ bản tường trình nhập đề đến các lời phát biểu của mỗi Giám Mục và giáo dân, cả đến biên bản đúc kết sau cuộc tranh luận chung, từ những cuộc thảo luận và tường trình của các nhóm nhỏ cho đến "đề nghị", và cả sứ điệp kết thúc. Tài liệu này của Ta không nằm ngoài lề THĐGM, nhưng là những lời diễn tả mạch lạc và trung thực của THĐ; là hoa trái của việc làm tập thể mà giai đoạn chót là soạn thảo một bản tường trình, nhờ những đóng góp của Hội Đồng Văn Phòng Tổng Thư Ký THĐ và của chính Văn Phòng.

Mục đích của Tông Huấn này là khơi dậy và nuôi dưỡng một ý thức rõ ràng hơn về ân huệ và trách nhiệm mà mọi tín hữu giáo dân lãnh nhận trong sự thông hiệp, và sứ mệnh của Giáo Hội.

Chú thích:

(1) Second Vatican Council, Dogmatic Constitution on the Church Lumen Gentium, 48.
(2) St. Gregory the Great, Hom. In Evang. 1. XIX, 2: Patrologia Latina 76, 1155.
(3) Second Vatican Council, Decree on the Apostolate of Lay People Apostolicam Actuositatem, 33
(4) John Paul II, Homily at synod closing Mass (Oct. 30, 1987): Acta Apostolicae Sedis 80 (1988), 598
(5) Cf. Proposition 1.