Trang Học hỏi về Giáo Hội
Tông huấn
NGƯỜI TÍN HỮU GIÁO DÂN
(Christifideles Laici)
ĐGH Gioan Phaolô II

NHỮNG NHU CẦU KHẨN THIẾT CỦA THẾ GIỚI NGÀY NAY: "TẠI SAO CÁC NGƯỜI ĐỨNG ĐÂY SUỐT NGÀY MÀ CHẲNG LÀM GÌ?"

3. Ý nghĩa căn bản của Thượng Hội này, và kết quả rất quý giá và rất mong đợi của nó, là dẫn đưa tín hữu giáo dân đến lắng nghe Đức Kitô đang mời gọi họ vào làm việc trong vườn nho của Ngài, và cộng tác một cách hăng say đầy ý thức trách nhiệm trong sứ mệnh của Giáo Hội, giữa giai đoạn vừa rực rỡ cũng vừa bi thảm của lịch sử, trước ngưỡng cửa của đệ tam thiên niên.

Những hoàn cảnh đổi mới trong Giáo Hội cũng như của thế giới, trong thực tại xã hội, kinh tế chính trị và văn hóa hôm nay đòi hỏi một cách đặc biệt hoạt động của người tín hữu giáo dân. Nếu trước đây ai làm ngơ là điều không thể chấp nhận được, thì hiện giờ điều ấy lại càng đáng bị khiển trách hơn. Không ai được phép ở không, không làm gì.

Chúng ta hãy đọc lại dụ ngôn Phúc Âm: "Vào lúc năm giờ chủ nhân lại đi ra, ông còn gặp một số người khác đứng đấy và ông bảo họ: "Tại sao các anh còn đứng đây, suốt ngày không làm gì cả". Họ trả lời: "Vì không ai mướn chúng tôi." Ông bảo: "Các anh cũng thế, hãy vào làm vườn nho của Ta" (Mt. 20, 6-7).
Khi mà trong vườn nho của Chúa đầy tràn công việc đang đợi chờ tất cả chúng ta, thì không ai được biếng nhác. "Chủ nhân vườn nho" lại còn khẩn khoản đi mời lại: "Các anh cũng thế, hãy vào làm vườn nho cho Ta".

Chắc chắn Lời Chúa vẫn còn vang vọng trong thâm tâm của mỗi người Công Giáo. Bởi vì mỗi người đã được trở nên giống như Đức Kitô nhờ Đức Tin và các bí tích khai tâm Kitô giáo, đã được ghép vào Giáo Hội như một phần thân thể sống động, và đã trở nên một công dân linh hoạt của sứ mệnh cứu rỗi. Tiếng gọi của Chúa cũng đã được lưu truyền qua các biến cố lịch sử Giáo Hội và nhân loại, như Công Đồng nhắc nhở chúng ta: "Dân Chúa nhờ Đức Tin thúc đẩy, biết rằng Thánh Linh Chúa chiếu sáng khắp vũ trụ đang hướng dẫn mình, đã cố gắng nhìn nhận trong các biến cố, những đòi hỏi và ước vọng của thời đại chúng ta, và cũng là những đòi hỏi, ước vọng của mình, đâu là dấu chỉ chân thật của sự hiện diện và ý định Thiên Chúa. Bởi vì Đức Tin cho chúng ta một ánh sáng mới, để nhìn xem mọi sự và giúp chúng ta biết được ý muốn của Chúa về ơn gọi toàn diện của con người, hướng tâm trí đi tìm những giải pháp hoàn toàn nhân bản".(6) (Vui Mừng và Hy Vọng 11) (7).

Phải can đảm nhìn vào bộ mặt của thế giới này, là thế giới của chúng ta, với tất cả những giá trị, những vấn đề của nó, với tất cả những lo âu những hy vọng, những thành quả chinh phục và những thật bại của nó: một thế giới với hiện tình kinh tế, xã hội, chính trị và văn hóa đầy dẫy các vấn đề và khó khăn nguy ngập hơn cả tình trạng được mô tả trong Hiến Chế Mục Vụ Vui Mừng và Hy Vọng. Dù sao, đây là vườn nho, là mảnh đất mà người tín hữu giáo dân được gọi để sống sứ mệnh của mình. Chúa Giêsu mong muốn các giáo dân, cũng như các môn đệ của Ngài phải trở nên muối đất và ánh sáng của thế gian (Mt. 5, 13-14). Nhưng đâu là bộ mặt hiện nay của "địa cầu" và của "trần thế" mà người tín hữu phải là "muối mặn", phải là "ánh sáng"?

Thế giới hôm nay thay đổi mau lẹ, có nhiều tình trạng khác biệt nhau nên có nhiều cách đặt vấn đề. Vì thế phải thận trọng, không nên "vơ đũa cả nắm", cũng không nên đơn giản hóa quá đáng. Nhưng cũng có thể ghi được một vài khuynh hướng đang phát sinh trong xã hội ngày nay. Cũng như trong cánh đống Phúc Âm cỏ dại và giống tốt cùng đồng thời mọc lên, trong lịch sử là hý trường của tự do con người cũng thế, điều thiện, điều ác, bất công và công lý, lo âu và hy vọng cùng đi song đôi, có khi lại quyến chặt vào nhau.

TỤC HÓA VÀ NHU CẦU TÔN GIÁO

4. Làm sao chúng ta không nghĩ đến tình trạng lãnh đạm đối với tôn giáo đang phổ biến không ngừng và thuyết vô thần ở dưới nhiều hình thức khác nhau, nhất là dưới hình thức rất phổ thông là phong trào tục hóa? Con người say mê theo những cuộc chinh phục ngợp trời của khoa học, kỹ thuật tung hoành không giới hạn, và nhất là lâng lâng theo chước cám dỗ, một chước cám dỗ vừa rất cũ nhưng vẫn luôn mới, là muốn đặt mình ngang hàng với Thiên Chúa (Gn. 3,5) bằng việc xử dụng tự do của mình một cách bừa bãi. Con người như thế đã tụ ý chặt đứt căn rễ sâu xa tôn giáo của mình. Họ đã bỏ quean Thiên Chúa, cho là Thiên Chúa không có một ý nghĩa gì đối với cuộc sống của họ, hoặc chối bỏ Ngài để sấp mình thờ lạy đủ mọi thứ "tà thần".

Chủ thuyết tục hóa hiện tại, là một hiện tượng rất nghiêm trọng. Không những nó làm tổn thương đến cá nhân, nhưng còn đến cả những cộng đồng, như Công Đồng đã ghi: "Nhiều đoàn lũ ngày càng đông đảo xa rời tôn giáo trong đời sống thực tế" (8). Chính Ta cũng đã nhiều lần nhắc nhở, hiện tượng tục hóa đã đánh ngã nhiều dân tộc có truyền thống Công Giáo rất xa xưa, và hiện tượng này đòi hỏi phải cấp tốc có một tổ chức truyền giáo mới.

Nhưng, ước vọng và nhu cầu tôn giáo không thể hoàn toàn mai một. Lương tâm mỗi người khi họ có can đảm đương đầu với những vấn nạn về ý nghĩa cuộc sống, ý nghĩa đau khổ và sự chết, họ không thể ngần ngại kêu lên như thánh Agustinô: "Lạy Chúa, Chúa đã dựng nên con cho Chúa, vì thế tâm hồn con không thể an nghỉ cho đến khi được an nghỉ trong Chúa" (9). Như vậy, thế giới hôm nay, dưới nhiều hình thức ngày càng phổ biến, ngày càng linh động, họ làm chứng rằng con người đang mở mắt nhận ra cuộc sống có cái gì thiêng liêng và siêu việt, trở về với ý thức thần thánh qua việc cầu nguyện, và đòi hỏi tự do kêu cầu danh Chúa.

NHÂN VỊ CON NGƯỜI: PHẨM GIÁ BỊ CHÀ ĐẠP VÀ ĐƯỢC CA TỤNG

5. Chúng ta hãy nghĩ đến vô số điều xúc phạm đến phẩm giá con người. Khi phẩm giá con người là hình ảnh sống động của Thiên Chúa không được nhìn nhận và yêu thương (Jn. 1,26), thì họ trở nên công cụ, nô lệ cho bạo quyền dưới nhiều hình thức thật sai lạc và bỉ ổi. "Kẻ cường bạo" này mang nhiều bộ mặt khác nhau: nó là ý thức hệ, là quyền lực kinh tế, hệ thống chính trị bất nhân, kỹ thuật chuyên chế khoa học, hoặc bá chủ "phương tiện truyền thông xã hội". Lại một lần nữa, chúng ta thấy trước mặt một số lớn anh chị em chúng ta; quyền lợi căn bản do họ bị cướp đoạt, có khi là do hậu quả của thái độ dung túng quá đáng, có khi là do bất công trắng trợn của những bộ nhân luật: chẳng hạn quyền được sống, quyền được bảo vệ thân xác vẹn toàn, quyền có nhà ở, việc làm, quyền lập gia đình và sinh sản con cái với trách nhiệm làm cha mẹ, quyền tham gia vào đời sống xã hội và chính trị, quyền hưởng tự do long tâm và tự do tôn giáo.

Ai có thể kể cho hết số những trẻ thơ không được chào đời vì đã bị bóp chết trong lòng mẹ, những trẻ em bị bỏ rơi hoặc bị cha mẹ bạc đãi, những người con lớn lên cô đơn, thiếu tình thương và không được giáo dục? Nhiều nơi, không có việc làm và thiếu cả những phương tiện tối thiểu để sống một đời sống xứng đáng là con người. Ngay quanh những đô thị lớn, vẫn thấy nổi lên những xóm nghèo tận mạt, trong đó con người phải sống trong cùng cực khốn khổ cả về thể xác lẫn tinh thần luân lý.

Nhưng tính cách thần thánh của nhân vị con người không thể tiêu diệt được, cho dầu nó phải luôn luôn bị khinh thị và xúc phạm: vì nền tảng bất di dịch của nó chính là Thiên Chúa, là Đấng Tạo Hóa và là Cha; bởi thế tính cách thần thánh của nhân vị vẫn luôn cần được tôn trọng.

Cũng nhờ thế mà hiện nay ý thức về phẩm giá của con người ngày càng được minh định và phổ biến sâu rộng. Một luồng khí lành mạnh tốt đẹp đang thổi đến và bao trùm các dân tộc trên thế giới giúp ý thức hơn về phẩm giá con người: con người không phải là "một sự vật" hay" một đồ vật" mà người ta có thể xử dụng, nhưng nó luôn luôn và độc nhất là một "chủ thể" có lương tri và tự do, được mời gọi sống với tinh thần trách nhiệm trong xã hội và lịch sử, được đặt định để hướng về giá trị thiêng liêng và tôn giáo.

Có thể xác quyết được rằng thời đại chúng ta là thời đại của những "chủ nghĩa nhân bản". Ngược lại, những chủ nghĩa xuất phát từ vô thần và tục hóa lại chủ trương trái ngược, hạ bệ và tiêu diệt con người, những chủ thuyết suy tôn con người quá đáng đến nỗi rơi vào những hình thức tôn thờ thần tượng. Tuy nhiên cũng có những chủ thuyết đi đúng theo sự thật, nhìn nhận tính cách vừa cao cả vừa khốn khổ của con người, nâng đỡ và hỗ trợ phẩm giá toàn diện của con người.

Chúng ta có thể nhận ra dấu hiệu và kết quả của những phong trào nhân bản ấy là con người càng cảm thấy cần nhu cầu hợp tác. Rõ ràng là một trong những nét đặc biệt của nhân loại hôm nay, một "dấu thời gian" chân chính đang chin mùi trong nhiều địa hạt, nhiều lãnh vực khác nhau: nhất là trong giới phụ nữ, trong giới thanh niên, trong phạm vi gia đình, học đường, cũng như trong lĩnh vực văn hóa, kinh tế, xã hội và chính trị. Nhận lãnh một vai trò, tự tạo cho mình thành vị sáng lập một nền văn hóa nhân bản, đó là một đòi hỏi với cá nhân và chung cho toàn thể các dân tộc.(10).

TRANH CHẤP VÀ HÒA BÌNH

6. Chúng ta cũng không thể bỏ qua một hiện tượng được coi như dấu chứng của ngày nay: có lẽ hơn bất cứ giai đoạn nào của lịch sử, nhân loại hôm nay đang bị lung lay vì tranh chấp. Đây là một hiện tượng mang nhiều hình thức, nó không chỉ là sự đa diện chính đáng tùy tâm trạng hay sáng kiến, nhưng là sự chống đối gây thương tổn giữa người với người, nhóm này với nhóm khác, giữa tầng lớp này với tầng lớp khác, giữa quốc gia này với quốc gia khác, và giữa khối này với khối khác. Sự chống đối này lộ diện với nhiều hình thức của vũ lực, của khủng bố, của chiến tranh. Một lần nữa, những lần này là một con số đông đảo, nhiều nhóm người vì muốn phô trương "tối cao quyền lực" của mình, đã lập lại điên cuồng xây "Tháp Babel" (Gn 11,1-9), là một hành động chỉ tạo ra hỗn loạn, đấu tranh, chia rẽ, và áp bức. Gia đình nhân loại vì thế mà phải đảo loan và xâu xé một cách thê thảm.
Mặt khác, chúng ta thấy xuất hiện một cách mạnh mẽ không thể đè bẹp được, ước vọng của mỗi người, của các dân tộc được lợi ích vô giá của hòa bình trong công chính.

Một trong tám mối phúc thật của Tin Mừng: "Phúc cho ai xây dựng hòa bình" (Mt 5, 9) tìm thấy trong nhân loại thời đại chúng ta một âm vang mới mẻ và đặc biệt: Toàn thể nhân loại ngày nay sống, chịu đau khổ, và lao động để mang lại hòa bình và công chính. Việc tham dự của nhiều người và nhiều hội đoàn vào đời sống xã hội ngày nay đang tiếp nối nhau cách không ngừng như những phương thế để đem niềm khao khát hòa bình trở thành một sự thật. Trên cùng một con đường, chúng ta bắt gặp nhiều tín hữu giáo dân đang quảng đại dấn thân trong nhiều lãnh vực hoạt động chính trị và xã hội dưới nhiều hình thức chính trị khác nhau, hoặc một số khác đóng góp ít nhất một cách vô vị lợi vào những hoạt động này.

ĐỨC KITÔ, HY VỌNG CỦA NHÂN LOẠI.

7. Hiện tại và tương lai một cánh đồng rộng lớn cần nhiều canh tác đang xuất hiện trước những công nhân được gởi tới bởi "chủ nhân" để làm việc trong vườn nho của Ngài.

Trong cánh đồng mà Giáo Hội đang hiện diện và hoạt động này gồm mọi người chúng ta: chủ chăn, linh mục, phó tế, nam nữ tu sĩ và tín hữu giáo dân. Có những tình trạng trái ngược được lưu tâm cách sâu xa ảnh hưởng đến Giáo Hội: Chúng tác dụng một phần nào sinh hoạt, nhưng không làm tê liệt hoặc hạn chế thành quả của Giáo Hội. Bởi vì Thánh Linh, Đấng ban cho Giáo Hội sự sống, sẽ nâng đỡ hoạt động của Giáo Hội.

Mặc dù có nhiều khó khăn, đình trệ và mâu thuẫn đủ loại do giới hạn của con người, do tội lỗi và thần dữ, Giáo Hội hiểu rằng mọi nỗ lực của nhân loại để tạo sự hiệp thông và tham gia hợp tác, rồi ra cũng được hợp tác qua việc can thiệp của Đức Giêsu Kitô, vị Cứu Tinh của nhân loại và thế giới.
Giáo Hội biết rõ mình được Đức Kitô sai đến như " dấu hiệu và phương thế của sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa và sự hiệp nhất của toàn nhân loại" (11).
Vì thế bất chấp mọi biến cố, nhân loại có thể cậy trông, và phải hy vọng: chính Chúa Kitô là Phúc Âm sống động, là Tin Mừng đem lại vui mừng mà Giáo Hội, loan báo cho chúng ta mỗi ngày, và chính Giáo Hội đã trở thành chứng nhân cho mọi người.

Trong việc loan truyền và trình bày chứng nhân này, người tín hữu giáo dân chiếm một chỗ độc đáo và không thay thế được: nhờ họ, Giáo Hội Chúa Kitô được hiện diện trong nhiều địa hạt khác nhau giữa thế giới như dấu hiệu và nguồn mạch hy vọng và tình yêu.

(6) Second Vatican Council, Pastoral Constitution on the Church in the Modern World "Gaudium et Spes", 11
(7) Final Report, II, D,1
(8) Gaudium et Spes, 7
(9) St. Augustine, Confession, I,1: Corpus Christianorum, Serie Latina 27,1.
(10) Cf. Working paper, "The Vocation and Mission of the Lay Faithful in the Church and in the World 20 years after the Second Vatican Council" 5-10.
(11) Lumen Gentium, 1.